Vertigo kalıcı mıdır? Vertigo neden tekrarlar? Kulak kristalleri tekrar oynar mı? Vertigo sırasında ne yapılmalıdır? Vertigo ile araç kullanılabilir mi? Vertigo stresle artabilir mi? Vertigo migren kaynaklı olabilir mi? Vertigo işitme kaybı yapar mı? Vertigo için hangi testler yapılır? Vertigo tedavisi ne kadar sürer?
Vertigo Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
Vertigo Nedir? Vertigo Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin hareket ettiği, döndüğü, sallandığı ya da yer değiştirdiği hissini yaşamasıdır. Vertigo başlı başına bir hastalık değil; iç kulak, denge siniri veya beynin dengeyle ilgili bölgelerini etkileyen farklı hastalıkların ortaya çıkarabileceği bir belirtidir.
Halk arasında vertigo ve baş dönmesi sıklıkla aynı anlamda kullanılır. Ancak her baş dönmesi vertigo değildir. Vertigoda çoğunlukla gerçek bir hareket olmadığı halde kişi kendisinin veya çevresinin hareket ettiğini hisseder.
Vertigo Nasıl Bir Histir?
Vertigo yaşayan hastalar şikâyetlerini farklı şekillerde tarif edebilir:
Oda veya çevre dönüyormuş hissi
Kendisinin dönmesi veya hareket etmesi
Yerin kayması
Sallanma veya savrulma hissi
Dengesizlik
Yürürken bir tarafa çekilme
Baş hareketleriyle ortaya çıkan ani dönme hissi
Vertigoya bazı hastalarda bulantı, kusma, terleme, dengesizlik, kulak çınlaması, kulakta dolgunluk veya işitme kaybıgibi başka belirtiler de eşlik edebilir.
Vertigo Neden Olur?
İnsan vücudunda dengenin sağlanması tek bir organa bağlı değildir. İç kulaktaki vestibüler sistem, gözler, kas ve eklemlerden gelen duyusal bilgiler ve beynin dengeyle ilgili merkezleri sürekli olarak birlikte çalışır.
Bu sistemlerden gelen bilgilerin bozulması veya birbirleriyle uyumsuz hale gelmesi vertigo ve dengesizlik yakınmalarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Vertigonun kaynağı iç kulak ve vestibüler sinir olabileceği gibi merkezi sinir sistemi de olabilir. Bu nedenle vertigonun nedeninin belirlenmesi tedavinin en önemli aşamalarından biridir.
Vertigonun En Sık Nedenleri Nelerdir?
Vertigoya neden olabilen hastalıklar arasında:
Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV – kulak kristali oynaması)
Ménière hastalığı
Vestibüler migren
Vestibüler nörit
Labirentit
İç kulak hastalıkları
Vestibüler sistem hastalıkları
Bazı nörolojik hastalıklar
yer alabilir.
Vertigonun süresi ve hangi durumlarda ortaya çıktığı, olası neden konusunda önemli ipuçları verir.
Kulak Kristali Oynaması Vertigo Yapar mı?
Evet. BPPV, halk arasında “kulak kristallerinin oynaması” olarak bilinen ve pozisyonla tetiklenen vertigonun önemli nedenlerinden biridir.
Özellikle yatakta sağa veya sola dönme, yataktan kalkma, yukarı bakma veya başın belirli yönlere çevrilmesiyle kısa süreli ve yoğun dönme hissi ortaya çıkabilir.
Ancak baş hareketiyle ortaya çıkan her vertigonun BPPV olduğu düşünülmemelidir. Tanı için hastanın öyküsüyle birlikte uygun pozisyonel muayenenin yapılması gerekir.
Vertigo Ne Kadar Sürer?
Vertigonun süresi altta yatan hastalığa göre değişebilir.
Bazı vertigo atakları saniyeler sürerken bazıları dakikalar veya saatler devam edebilir. Bazı vestibüler hastalıklarda ise şiddetli vertigo ve dengesizlik günler boyunca devam edebilir.
Bu nedenle “Vertigo kaç gün sürer?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur. Atağın süresi, vertigonun nedenini araştırırken kullanılan önemli klinik bilgilerden biridir.
Vertigo Tanısı Nasıl Konur?
Vertigo tanısında yalnızca “başım dönüyor” yakınmasının bulunması yeterli değildir. Öncelikle baş dönmesinin özellikleri ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.
Hekim;
Baş dönmesinin nasıl başladığını,
Ne kadar sürdüğünü,
Baş hareketleriyle ilişkisini,
Atakların tekrarlayıp tekrarlamadığını,
İşitme kaybı veya kulak çınlaması bulunup bulunmadığını,
Migren öyküsünü,
Denge ve yürüme sorunlarını,
Eşlik eden nörolojik belirtileri
değerlendirir.
Muayene bulgularına göre pozisyonel testler, göz hareketlerinin değerlendirilmesi, işitme testleri ve vestibüler testlerden yararlanılabilir. Gerekli görülen hastalarda görüntüleme yöntemlerine de başvurulabilir.
Vertigo Tedavisi Nasıl Yapılır?
Vertigo tedavisi, vertigoya neden olan hastalığa göre yapılır.
Bu nedenle bütün vertigo hastalarında uygulanabilecek tek bir ilaç, manevra veya egzersiz bulunmamaktadır.
Örneğin BPPV'de uygun hastalarda kanalit yeniden konumlandırma manevraları uygulanabilirken, Ménière hastalığı veya vestibüler migren gibi hastalıklarda tamamen farklı tedavi yaklaşımları gerekebilir. Bazı hastalarda vestibüler rehabilitasyon da tedavinin önemli bir parçası olabilir.
Doğru tedavinin ilk basamağı bu nedenle vertigonun nedeninin doğru belirlenmesidir.
Vertigoda Ne Zaman Acil Değerlendirme Gerekir?
Vertigo çoğunlukla vestibüler sistem hastalıklarıyla ilişkili olsa da bazı durumlarda acil değerlendirme gerektiren hastalıkların belirtisi olabilir.
Özellikle yeni başlayan vertigoya konuşma bozukluğu, çift görme, yüzde veya vücudun bir tarafında uyuşma ya da güç kaybı, belirgin koordinasyon bozukluğu, yürüyememe, bilinç değişikliği veya alışılmadık derecede şiddetli yeni bir baş ağrısı eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Vertigo Doktoru Hangi Hastalıkları Değerlendirir?
Vertigonun kaynağının belirlenmesinde iç kulak, işitme sistemi ve vestibüler sistemin birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.
Vertigo ve denge bozukluklarının değerlendirilmesinde hastanın öyküsü, KBB ve vestibüler muayene bulguları ile gerekli durumlarda odyolojik ve vestibüler testlerin sonuçları birlikte ele alınmalıdır.
Doç. Dr. Hayriye Karabulut, vertigo, baş dönmesi, denge bozuklukları ve odyovestibüler sistem hastalıklarının değerlendirilmesi alanında hastalarını değerlendirmektedir.
Vertigo Hakkında Sık Sorulan Sorular
Vertigo bir hastalık mıdır?
Hayır. Vertigo tek başına bir hastalık değil, farklı hastalıklar sonucunda ortaya çıkabilen bir belirtidir.
Her baş dönmesi vertigo mudur?
Hayır. Baş dönmesi çok geniş bir yakınma grubunu ifade eder. Vertigo ise gerçek hareket olmadığı halde hareket veya dönme algısının oluştuğu belirli bir vestibüler belirtidir.
Vertigo kulaktan kaynaklanabilir mi?
Evet. BPPV, Ménière hastalığı ve vestibüler nörit gibi vestibüler sistem hastalıkları vertigoya neden olabilir.
Vertigo beyinden kaynaklanabilir mi?
Evet. Bazı nörolojik ve merkezi sinir sistemi hastalıkları da vertigoya neden olabilir. Bu nedenle hastanın belirtilerinin bütün olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Vertigo tamamen geçer mi?
Bu, vertigonun nedenine bağlıdır. Bazı vertigo nedenleri uygun tedaviyle tamamen düzelebilirken bazı hastalıklar tekrarlayan ataklarla seyredebilir.
Vertigo tekrarlar mı?
Evet. Özellikle BPPV, Ménière hastalığı ve vestibüler migren gibi bazı hastalıklarda vertigo atakları tekrarlayabilir.
Doç. Dr. Hayriye Karabulut Vertigo Doktoru
Bu içerik hasta bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Baş Dönmesi Nedir
Baş Dönmesi Nedir? Baş Dönmesi Neden Olur?
Baş dönmesi, kişinin dönme, sersemlik, dengesizlik, sallanma, boşlukta yürüme veya bayılacakmış gibi olma gibi farklı duyumları tarif etmek için kullandığı genel bir ifadedir. Baş dönmesi tek başına bir hastalık değildir; iç kulak ve denge sistemi hastalıklarından nörolojik, dolaşımsal veya metabolik sorunlara kadar farklı nedenlerle ortaya çıkabilen bir belirtidir.
Baş dönmesinin doğru değerlendirilmesinde yalnızca hissin tarif edilmesi değil; ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, ataklar halinde olup olmadığı ve hangi durumların baş dönmesini tetiklediği özellikle önemlidir. Güncel akut baş dönmesi değerlendirmelerinde de zamanlama ve tetikleyicilerin dikkate alınması önerilmektedir.
Baş Dönmesi ile Vertigo Aynı Şey midir?
Hayır. Her vertigo bir baş dönmesi yakınması olarak tarif edilebilir ancak her baş dönmesi vertigo değildir.
Vertigoda kişi gerçekte hareket olmadığı halde kendisinin veya çevresinin hareket ettiğini hissedebilir. Bu hareket dönme şeklinde olabileceği gibi sallanma veya eğilme biçiminde de algılanabilir.
Baş dönmesi ise çok daha geniş bir kavramdır.
Hasta;
“Oda dönüyor.”
“Yer ayağımın altından kayıyor.”
“Yürürken savruluyorum.”
“Başım boşalıyor.”
“Bayılacak gibi oluyorum.”
“Teknede yürüyormuş gibi hissediyorum.”
gibi birbirinden farklı yakınmaları “baş dönmesi” olarak ifade edebilir.
Bu ayrım, baş dönmesinin nedeninin araştırılmasında önemlidir.
Baş Dönmesi Neden Olur?
Baş dönmesinin tek bir nedeni yoktur.
Baş dönmesi ve denge bozuklukları; iç kulak, vestibüler sinir, beyin, görme sistemi, dolaşım sistemi veya vücudun dengeyi sağlayan diğer sistemleriyle ilişkili olabilir.
Sık karşılaşılan nedenler arasında:
BPPV (kulak kristali oynaması),
Vestibüler migren,
Ménière hastalığı,
Vestibüler nörit,
İç kulak hastalıkları,
Bilateral vestibüler yetmezlik,
Persistan Postüral-Perseptüel Baş Dönmesi (PPPD),
Ortostatik hipotansiyon ve bazı dolaşım problemleri,
Bazı nörolojik ve damar hastalıkları
bulunabilir.
Örneğin ayağa kalkınca ortaya çıkan ve oturunca veya yatınca azalan tekrarlayan baş dönmesinde ortostatik nedenler de araştırılmalıdır.
Yatınca Baş Dönmesi Neden Olur?
Yatağa yatarken veya yatakta sağa-sola dönerken ortaya çıkan kısa süreli baş dönmesinin önemli nedenlerinden biri BPPV'dir.
BPPV, halk arasında “kulak kristallerinin oynaması” olarak bilinir.
İç kulaktaki otokonilerin normal konumlarından ayrılarak yarım daire kanallarından birine geçmesi sonucunda belirli baş hareketleri kısa süreli vertigo ataklarını tetikleyebilir. BPPV için uluslararası tanı kriterleri tanımlanmıştır.
Ancak yatarken başı dönen her hastada kristal problemi olduğu söylenemez. Hastanın öyküsü ile pozisyonel muayene bulgularının birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Ayağa Kalkınca Baş Dönmesi Neden Olur?
Ayağa kalktıktan sonra ortaya çıkan baş dönmesi, göz kararması veya bayılacakmış gibi olma hissinin nedenlerinden biri kan basıncındaki düşme olabilir.
Ortostatik baş dönmesinin değerlendirilmesinde belirtilerin ayağa kalkmayla ortaya çıkması ve oturmak veya yatmakla düzelmesinin yanı sıra kan basıncı ve kalp hızının değerlendirilmesi önemlidir.
Bu durumun iç kulak kaynaklı vertigodan ayrılması gerekir.
Sürekli Baş Dönmesi Neden Olur?
Baş dönmesinin sürekli veya uzun süredir devam etmesi farklı hastalıklarla ilişkili olabilir.
Örneğin PPPD (Persistan Postüral-Perseptüel Baş Dönmesi) kronik baş dönmesi ve dengesizliğin önemli nedenlerinden biridir.
PPPD'de baş dönmesi, dengesizlik veya dönme şeklinde olmayan vertigo yakınmaları üç ay veya daha uzun süre çoğu gün bulunabilir. Belirtiler ayakta durmak, hareket etmek veya yoğun görsel uyaranlarla karşılaşmakla artabilir. PPPD, Bárány Society tarafından kronik fonksiyonel vestibüler bozukluk olarak sınıflandırılmıştır.
Bu nedenle aylarca devam eden baş dönmesinin yalnızca “psikolojik” olduğu varsayılmamalı; vestibüler sistem ve diğer olası nedenler değerlendirilmelidir.
Kalabalıkta ve Markette Baş Dönmesi Neden Olur?
Bazı hastalar özellikle alışveriş merkezlerinde, market raflarının arasında, kalabalık ortamlarda, hareketli görüntüler karşısında veya ekrana uzun süre baktıklarında baş dönmesi ve dengesizliklerinin arttığını tarif eder.
Görsel hareketlere karşı hassasiyet farklı vestibüler bozukluklarda görülebilir ve özellikle PPPD gibi durumlarda belirginleşebilir.
Bu yakınmanın da hastanın diğer vestibüler bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Yürürken Dengesizlik Neden Olur?
Yürürken dengesizlik yalnızca iç kulak hastalıklarında görülmez.
Özellikle iki taraflı vestibüler fonksiyon kaybında hastalar yürürken veya ayakta dururken dengesizlik yaşayabilir. Şikâyetler karanlıkta, bozuk zeminde veya baş hareketleri sırasında artabilir. Bazı hastalar yürürken çevrenin bulanıklaştığını veya hareket ettiğini de tarif edebilir.
Bu nedenle “yürürken dengem bozuluyor” yakınması ayrıca değerlendirilmesi gereken önemli bir belirtidir.
Baş Dönmesinde Hangi Testler Yapılır?
Her baş dönmesi hastasına aynı testlerin yapılması doğru değildir.
Öncelikle ayrıntılı öykü ve muayene yapılır. Bulgulara göre;
Dix-Hallpike testi,
Supine Roll Test,
göz hareketleri ve nistagmus değerlendirmesi,
odyolojik incelemeler,
VNG,
vHIT,
VEMP,
kalorik test
gibi vestibüler ve odyolojik değerlendirmelerden uygun olanları kullanılabilir.
Görüntüleme yöntemlerinin gerekip gerekmediğine ise klinik bulgulara göre karar verilir. Örneğin tipik posterior kanal BPPV tablosunda rutin BT veya MR önerilmezken, santral bulguların bulunduğu hastalarda yaklaşım farklıdır.
MR Normal Olduğu Halde Baş Dönmesi Olabilir mi?
Evet. MR'ın normal olması baş dönmesi veya vertigo olmadığı anlamına gelmez.
BPPV ve birçok vestibüler hastalık rutin beyin MR'ında doğrudan gösterilemeyebilir. Tanıda hastanın öyküsü, göz hareketleri, pozisyonel testler ve gerekli olduğunda vestibüler fonksiyon testleri önemlidir.
Bu nedenle “MR'ım temiz ama başım hâlâ dönüyor” yakınması, vestibüler değerlendirmeye engel değildir.
Baş Dönmesi Ne Zaman Tehlikeli Olabilir?
Yeni başlayan baş dönmesi veya vertigoya nörolojik belirtiler eşlik ettiğinde santral ve vasküler nedenlerin değerlendirilmesi önemlidir.
Özellikle;
konuşma bozukluğu, çift görme, yeni gelişen güç veya duyu kaybı, belirgin koordinasyon bozukluğu, ciddi yürüme güçlüğü ya da diğer yeni nörolojik belirtiler bulunuyorsa acil değerlendirme gerekebilir.
Posterior dolaşım sistemiyle ilişkili damar hastalıklarında vertigo ve baş dönmesi görülebilmektedir.
Baş Dönmesi Nasıl Tedavi Edilir?
Baş dönmesinin tedavisi, baş dönmesinin nedenine göre yapılır.
Baş dönmesi için herkese uygulanabilecek tek bir ilaç, manevra veya egzersiz bulunmamaktadır.
BPPV'de uygun kanalit yeniden konumlandırma manevraları uygulanabilirken, vestibüler migren, Ménière hastalığı, vestibüler nörit veya PPPD'de tedavi tamamen farklı olabilir.
Bu nedenle tedaviden önce doğru tanının konulması önemlidir.
Baş Dönmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Baş dönmesinin olası nedenine göre farklı uzmanlık alanlarının değerlendirmesi gerekebilir.
İç kulak ve vestibüler sistem kaynaklı baş dönmesi ve vertigoda Kulak Burun Boğaz ve odyovestibüler sistem değerlendirmesi önemli bir yere sahiptir. Nörolojik veya başka sistemlere ait bulgular varsa ilgili uzmanlık alanlarıyla birlikte değerlendirme gerekebilir.
Doç. Dr. Hayriye Karabulut, vertigo, baş dönmesi, denge bozuklukları, işitme ve odyovestibüler sistem hastalıklarının değerlendirilmesi alanında hastalarını değerlendirmektedir.
Baş Dönmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Baş dönmesi kulaktan kaynaklanabilir mi?
Evet. İç kulağın vestibüler sistemini etkileyen birçok hastalık baş dönmesi ve vertigoya neden olabilir.
Baş dönmesi beyinden kaynaklanabilir mi?
Evet. Beyin sapı, beyincik ve merkezi sinir sistemini etkileyen bazı hastalıklarda baş dönmesi veya vertigo görülebilir.
Baş hareketiyle baş dönmesi neden olur?
Baş pozisyonundaki değişikliklerle ortaya çıkan kısa süreli vertigonun önemli nedenlerinden biri BPPV'dir. Ancak her pozisyonel baş dönmesi BPPV değildir.
Baş dönmesi için MR yeterli midir?
Hayır. Baş dönmesi değerlendirmesi yalnızca MR'a dayanmaz. Öykü, klinik muayene ve gerekli durumlarda vestibüler ve odyolojik testler birlikte değerlendirilir.
Baş dönmesi neden tekrarlar?
Tekrarlayan baş dönmesinin nedeni altta yatan hastalığa göre değişir. BPPV, vestibüler migren ve Ménière hastalığı gibi bazı vestibüler hastalıklar tekrarlayan ataklarla seyredebilir.
Doç. Dr. Hayriye Karabulut Vertigo Doktoru®
Bu sayfa hasta bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için kişisel hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.